WAAR
BLIJVEN EXTRA LEERKRACHTEN?

Marc
Swyngedouw (professor politieke sociologie, lid raad van bestuur Autonoom
Gemeentebedrijf Stedelijk Onderwijs, kandidaat sp.a bij de
gemeenteraadsverkiezingen, n° 20)

·
We weten al
sinds 2016 dat we op een enorm tekort aan leerkrachten afstevenen. Maar er is
geen specifiek beleid rond gevoerd.

. 2016: 1.610 extra leerkrachten nodig tegen
2020.

. 2018: 3.000 extra leerkrachten nodig tegen
2025.

·
Het ziekteverzuim
stijgt sterk in het Stedelijk Onderwijs. Vooral bij directies.

. Afwezigheid vooral vanwege psychosociale
redenen.

. Psychosociale risicoanalyse in Stedelijk 0nderwijs
gebeurt schoorvoetend of niet. Er is geen monitoring van de gevolgen die de
scholen geven aan de analyse.

Antwerpen, 11/10/2018

Geachte
heer Claude Marinower – schepen van Onderwijs in Antwerpen,

Ik las dat u zichzelf op twitter een diploma van goed werk hebt uitgereikt
voor uw prestaties van de afgelopen zes jaar. Dat gebeurde naar aanleiding van uw
– weinig kritische – zelfevaluatie in Gazet van Antwerpen (20.09.18). Mag ik
even kritisch en onderbouwd terugkomen op het dreigende en onderschatte tekort
aan leerkrachten in onze stad.

Mijnheer de schepen, u maakt zich
terecht zorgen over het tekort van 3.000
leerkrachten tegen 2025
in het Antwerpse onderwijs. U kondigt nu een
campagne aan om studenten aan te zetten de lerarenopleiding te volgen en de
leerkrachten beter te ondersteunen (Het Laatste Nieuws 4/9/18). In 2016 meldde u dat er tegen 2020 een
tekort van maar liefst 1.610
leerkrachten zou zijn
(Gazet Van Antwerpen 10/08/16). U had het over een uitval van leerkrachten binnen de 5 jaar van 40% – dat is twee
keer meer dan in de rest van Vlaanderen (GVA 10/08/16 en HLN 4/9/18).

Helaas ondernam u de voorbije jaren wel heel weinig om een oplossing voor
dat lerarentekort te vinden. Er zijn in
deze periode in Antwerpen weinig of geen beleidsmaatregelen genomen.
Maatregelen
om leerkrachten te steunen worden wel stoer in de pers aangekondigd en in het Lokaal
Overlegplatform besproken. Maar op het terrein gebeurt er vanuit de stad weinig
of niets. Ik heb als lid van de raad van bestuur van het Stedelijk Onderwijs u
geen enkel concreet voorstel weten formuleren. Wanneer komt u met een
uitgewerkt plan op de proppen? Een eerste kleine stap zou al kunnen zijn dat u de
ouders voldoende informeert over de langdurige afwezigheid van bepaalde
vakleerkrachten. Of over het feit dat u geen vervanging voor langdurig afwezige
onderwijzers in de lagere school blijkt te vinden.

Wanneer na lang aandringen van de onderwijsvakbonden
er een onderzoek komt naar het welzijn
van de leerkrachten
op het werk in
het Stedelijk Onderwijs (1) doen er
van de 110 scholen (instellingsnummers) een dertigtal scholen gewoon niet mee. Na opnieuw sterk aandringen van
de vakbonden blijkt eind vorig schooljaar dat er nog een tiental scholen geen
risicoanalyse uitgevoerd hebben. Als u leerkrachten in Antwerpse scholen wilt
houden, is het toch een goed idee om na te gaan hoe ze zich op school in hun
vel voelen?

Of de scholen nadien daadwerkelijk
iets ondernemen met de resultaten van de doorlichting wordt ook al niet
systematisch bijgehouden. Wat we wel weten is dat de ziekteverzuimcijfers in het Stedelijk Onderwijs sterk de hoogte ingaan. In het
basisonderwijs stijgt het verzuimpercentage met 32% en in het secundair
onderwijs met 34% tussen 2014 en 2016. Bij iedereen: het onderwijzend
personeel, de administratieve krachten, het paramedisch personeel en de
opvoeders. Bij de directies en het
technisch personeel is het probleem het grootste. Het ziekteverzuim in het
Antwerps Stedelijk Onderwijs ligt voor de meeste categorieën beduidend hoger dan het Vlaamse
gemiddelde. Personeelsleden van het
Stedelijk Onderwijs zijn ook langer ziek.
Het aantal personeelsleden dat langer dan 180 dagen ziek is verdubbelde haast
tussen 2014 en 2016. Ziekteverzuim wegens psychosociale
redenen
komen het meeste voor – bij
de directies gaat het om 50% van alle ziektedagen in het basisonderwijs en 65%
in het secundair onderwijs van de ziektedagen.

permanent aandacht aan het welzijn van leerkrachten, directies en ander
personeel
in het onderwijs? De psychosociale
risicoanalyses
moeten tijdig
gebeuren en de opvolging kan veel professioneler. Waarom krijgen
alleen de leerkrachten op het Kiel
een introductie in de leefwereld van
hun leerlingen via rondleidingen en
participatie in de wijk van hun school? Laten we in een goede en efficiënte
netoverschrijdende opleiding en
ondersteuning van schooldirecties
voorzien. En waar blijft de promotie van de lerarenopleiding bij de
stedelijke jeugd
waarover al jaren wordt gesproken?

Met hoogachting

Marc Swyngedouw

(1) Dat
onderzoek gebeurde volgens de risicoanalyse
psychosociaal welzijn op het werk
– een gevolg van de wet psychosociale risico’s op het werk, in
voege dd. 1/9/14.